Bekir Aksoy

Bekir Aksoy


CUMHURBAŞKANLIK SİSTEMİNİN EKONOMİK DEĞERLENDİRMESİ

23 Temmuz 2020 - 17:42

Cumhurbaşkanlığı Sisteminin üzerinden iki yıl geçti. Bu iki yıllık süre icraatın değerlendirilmesi açısından yeterli bir süredir.  Zaten, resmi olmasa da 2016 Temmuz ayından itibaren 4 yıldır fiili olarak Cumhurbaşkanlığı Sistemi uygulanıyordu. 
21 Temmuz Salı günü Sn. Cumhurbaşkanı, İki Yıllık Değerlendirme Toplantısı’nda uzun bir süre konuştu. Bu kapsamda, iç ve dış politikaya dair pek çok konuya değindi, Libya’dan Suriye’ye, Azerbeycandan Ermenistan gerilimine kadar Türkiye’nin pozisyonunu anlattı. İç politik gelişmeler bağlamında ise, bakanlık sayısının azaltılmasından, pandemi sürecinde kararların çok hızlı alınmasına, yatırımlarda Dünya Bankasından alınan övgülere değindi.  Terör operasyonları sayısından, savunma sanayi hamlelerine, Çamlıca Camiinden Ayasofya camisinin tarihi önemine kadar her alanda mücadele verildiğini anlattı.
Bu uzun konuşmada dikkatimi çeken bir konu oldu, katılır mısınız bilmem ama benim dikkatimi çekti. Sn Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin ekonomi alanında yaptıklarına hiç girmedi. Sadece, sağlık ve eğitim alanında yapılan öğretmen ve derslik sayıları, hastane sayıları ve sağlık personeli sayılarındaki artışlardan bahsetti, ki bunlar ekonominin değil, sağlık ve eğitim sektörüyle ilgilidir. Sadece, asgari ücretin 18 yıl içinde nereden nereye geldiğini ve ekonomideki bağışıklık sistemini artırıcı önlemler alındığından bahsetti ancak detaya girmedi.
Herhalde vaktin uzamasından dolayı ekonomiye ilişkin rakamlara girilmedi. Enflasyon, işsizlik, ekonomik büyüme, döviz fiyatları, faizler, bütçe ve cari açık, iç ve dış borç stoku, , sanayi ve yatırımlar vb. konulara temas bile edilmedi.   Halbuki, bunlar arasında Cumhurbaşkanlığı kabinesi açısından olumlu sayılabilecek rakamlarda vardı, faizlerin düşmesi, düşürülmesi, kredi hacmini artması, cari açığın azalması, hatta işgücüne katılımın artmasına yani çalışacak kişi sayısının çoğalmasına rağmen işsizliğin düşürülmesi gibi. 
Sevgili Dostlar; Gelin 20 Temmuz 2018-20 Temmuz 2020 istatistiklerine bakalım.

Konu20 TEMMUZ 201820 TEMMUZ 2020DEĞİŞİM
Bireysel Milli Gelir9.632 $8.300 $- Yüzde 16
GSMH  Büyüme %2.6*0,9* 
Enflasyon Oranı %15,312,6 
Dolar Kuru4.6 TL.6.85 TL.Yüzde 49
İşsizlik (İşsiz sayısı)%10.8   ,            3,5 milyon kişi%12.8                4.3 milyon kişi 
Bütçe Açığı45 milyar TL.109 milyar TL.Yüzde 140
Cari Açık54.5 milyar $**3.2 milyar $** 
Ortalama Mevduat/ Kredi Faizleri%16-17%8 
Asgari Ücret ($)348 $340 $ 
Kamu Brüt İç ve Dış Borç Stoku***986 milyar TL.1.574 milyar TL.Yüzde 60
Yukarıda başlıca Temel Ekonomik Göstergeleri göstermeye çalıştık. Elbette ek istatistiklere girmek mümkün, genç işsizlik oranları, işgücüne katılım miktarları, Merkez Bankası rezervlerinin durumu, Kredi hacmi, altın fiyatları vb.  Şimdi de bu rakamların kısaca ne anlama geldiğini açıklayalım.
24 Haziran 2018 günü Resmi Cumhurbaşkanlığı Sistemine geçildiğinde dolar 4,60 TL.  düzeyindeydi.  2018 yılın Ağustos ayında 6,90’ı gördü. 2019 ayında dolar 5.45 TL düzeyine gerilemiş iken 2020 yılı Nisan aylarında tekrar 7.26 TL. leri gördükten sonra şimdilerde 6.85 TL. civarında seyrediyor. İki yıllık artış yüzde ellilerde. 2018 yılında yaşanan dış güçlerin operasyonunun üzerinden neredeyse iki yıl geçti, 15 gün kaldı, 8-10 Ağustos günlerine, TLnin değer kaybı yüzde 50.  Ülke içinde ve dışında tüm terör örgütlerine karşı sağlanan başarı bir türlü döviz cephesinde maalesef gerçekleşmiyor. Daha da ilginci, tüm çağrılara rağmen vatandaşın ve kurumların bankalardaki döviz mevduatları 200 milyar doları geçti, her hafta yeni rekorlar kırıyor.  Bunlara dış güçlerin yerli işbirlikçisi desek mi, bilemedim, takdir sizin.
Yeni sistemle birlikte, birkaç defa istihdam paketleri açıldı, teşvikler verildi. Hazine Bakanı Sn. Albayrak, 2019 yılı için 2.5 milyon yeni istihdam sözü verdi, TOBB üyelerine görevler verildi,  ancak 2019 başında istihdam edilenlerin sayısı 32 milyon 95 bin kişi, istihdam oranı ise yüzde 53 idi. Bugün istihdam edilenlerin sayısı 25 milyon 634 bin. İstihdam oranı ise yüzde 41. Yine de 2020 Nisan ayında işsizlik rakamları yüzde 14 lerden yüzde 12li rakamlara geriledi! İşsizlik rakamlarındaki düşüş gururla anlatılamıyor, nedendir? İşsizlik rakamlarına inanılmıyor mu acaba, karar veremedim. 
Temmuz 2018’de Merkez Bankasında 78,5 milyar dolar rezerv vardı. Bugün ise tüm ekonomistler swap’lar çıkıldıktan sonra elde kalan net rezervin eksi (-)32 milyar dolar olduğunu resmi hesapları açıklıyorlar, TCMB dan ses seda çıkmıyor.    
Bu arada, iki gün önce Hazine ve Maliye Bakanlığının İstatistikler “Kamu Sektörü Dış Borç Stoku-Alacaklı Dağılımı” UZUN VADE ÖZEL ALACAKLILAR kısmında, Bankacılık Dışı Finansman Kuruluşlarından 2020 yılı ilk çeyreğinde 8 milyar dolarlık (7.936 milyar dolar) bir dış borç kullanımı var.  Bu nedir bilemedim, bankacılık sektöründen tahvil alımlarına kadar, yatırım bankalarından yabancı ticari bankalara kadar miktarlar açıklanmış, ancak bu bankacılık dışı bu kadar yüksek finansman nedir, anlayamadım.  Doğaldır ki, aklıma Katar Emir’inin ve Libya’dan gelen, ÖZEL ALACAKLI olunca, bir para mıdır diye de geldi.  2018 yılında dövizde türbülans yaşanınca Katar’dan ve Azerbeycan’dan dış borç alınmıştı, ancak bunlar kısa vadeliydi.   ABD ve AB gibi dış güçler swap yoluyla bile olsa para vermiyorlar, imdada ÖZEL ALACAKLI dış borç verenler yetişiyorlar,, hem de uzun vadeli..  ÇOK güzel hareketler bunlar!  Verenden de, alabilenden de Allah razı olsun demek düşer bize, rezervimizi koyarak söyleyelim, faiz oranını, özel şartları var mı bilmiyoruz.
      
KAMU SEKTÖRÜ DIŞ BORÇ STOKU - ALACAKLI DAĞILIMI   
(Milyon ABD Doları)20192020
Ç1Ç2Ç3Ç4 (**)Ç1 (***)
UZUN VADE122.651120.885120.411133.008143.299
      
ÖZEL ALACAKLILAR9.1718.2588.04610.7019.29
PARASAL KURULUŞLAR9.1718.2588.04610.7019.29
BANKACILIK DIŞI FİNANSMAN KURULUŞLARI1851831841807.936
ÖZEL YATIRIM VE KALKINMA BANKALARI00000
YABANCI TİCARİ BANKALAR8.2657.4037.2799.97810.74
YERLİ TİCARİ BANKALARIN YURTDIŞI ŞUBELERİ VE DİĞER720672582550614
PARASAL OLMAYAN KURULUŞLAR00000
RESMİ ALACAKLILAR31.1832.7431.3634.1833.91
HÜKÜMET KURULUŞLARI5.6637.1056.9007.1907.150
KAMU FİNANSMAN KURULUŞLARI2.8764.3024.1954.2954.248
MERKEZ BANKALARI00000
MERKEZİ HÜKÜMETLER4036342929
RESMİ KALKINMA BANKALARI2.7472.7682.6712.8652.873
ULUSLARARASI KURULUŞLAR25.5225.6424.4626.9926.76
IMF-ULUSLARARASI PARA FONU1.3311.3331.3081.3261.315
IMF SDR TAHSİSATI1.3311.3331.3081.3261.315
IBRD-ULUSLARARASI İMAR VE KALKINMA BANKASI9.8189.9039.5779.8769.824
DİĞER ULUSLARARASI KURULUŞLAR14.3714.4013.5715.7915.62
TAHVİL (*)82.2979.8781.0088.1190.09
KAMU SEKTÖRÜ DIŞ BORÇ STOKU147.0144.2142.9158.0169.1
 
Sevgili Dostlar; bu kısa yazıda yeni sistemin ekonomik tablosunu açıklamaya çalıştık. Görüntü parlak olmadığı gibi maalesef kötüye gitmiş.  Belki de bu nedenledir ki, değerlendirme toplantısında ekonomik gerçeklere girilmedi. Takdiri sizlere bırakıyorum.
 

YORUMLAR

  • 0 Yorum